Pałac Ślubów do wyburzenia

W marcu ma się rozpocząć wyburzanie dotychczasowej siedziby katowickiego USC. Być może uda się uratować cenne płaskorzeźby zdobiące obiekt.

Czterdzieści lat temu Katowice swojego śródmieścia się nie wstydziły. Przeciwnie. "Pierwsze ze zrealizowanych już dzisiaj naprawdę nowe i wielkie śródmieście Katowic. Zamierzanie śmiałe i nowatorskie na terenach dotychczasowych hałd i wyrobisk" - tak opisuje miasto narrator zrealizowanego w 1971 roku filmu "Jak będziemy mieszkać w roku 2000", kiedy kamera prześlizguje się nad makietą zabudowy dzisiejszej al. Korfantego (8 min 41 sek.).

Koncepcję zagospodarowania jej zachodniej strony stworzył prof. Mieczysław Król. Pracował też nad szczegółowymi projektami, m.in. Pałacu Ślubów i Superjednostki. - To były projekty bardzo nowatorskie, współgrające z tym co w tym czasie działo się w zachodniej Europie. Funkcjonalizm zaproponowany przez Króla w żadnym razie nie był sowiecki, był zachodnioeuropejski! - podkreśla historyczka sztuki prof. Irma Kozina.

Pałac Ślubów był gotowy w 1969 roku. - To jest konstruktorski majstersztyk - mówi prof. Król. Pałac składa się właściwie z dwóch osobnych budynków, połączonych przewiązką o konstrukcji mostowej. Mieszkańcy miasta, którzy korzystali z tutejszej sali bankietowej pewnie nawet nie zdawali sobie sprawy, że w rzeczywistości znajdują się na moście! Budynek bogato ozdobiono płaskorzeźbami i kryształowymi lustrami, w których odbijała się zaprojektowana prze Króla op-artowska czarno-biała posadzka holu.

Wyburzenie Pałacu Ślubów miasto zapowiadało od dawna. Działka po nim ma zostać sprzedana i przeznaczona pod nową, wysoką zabudowę. Pod tym względem wizja urzędników nadal zgadza się z koncepcją zaproponowaną przez Tomasza Koniora. Architekt proponował jednak, by Pałac Ślubów rozebrać, złożyć na nowo w innym miejscu i przeznaczyć na muzeum modernizmu. Jego konstrukcja taki zabieg umożliwia.

Akurat ten pomysł urzędnikom do gustu nie przypadł. Będzie tylko rozbiórka. Przetarg na jej wykonanie ma być ogłoszony w najbliższych dniach. - Myślę, że wyburzanie rozpocznie się najpóźniej w marcu - mówi prezydent Piotr Uszok. Te działania nie wnikają bynajmniej z faktu, że miastu udało się znaleźć inwestora zainteresowanego działką. Jak go nie było, tak nie ma. - Rozmawiamy z różnymi podmiotami - powtarza nieodmiennie Krzysztof Rogala, pełnomocnik prezydenta ds. projektu przebudowy strefy Rondo-Rynek. Do czasu, kiedy inwestor się objawi, w miejscu po wyburzonym Pałacu Ślubów ma działać parking. - To wynika z sugestii mieszkańców, przede wszystkim Superjednostki, ale chcę podkreślić, że jest to rozwiązanie tymczasowe - mówi Rogala.

Prof. Kozina zachwycona planem wyburzenia pawilonu nie jest. - Ogromna szkoda, że nie zdecydowano się na wariant przeniesienia. W takim razie trzeba koniecznie uratować chociaż zdobiące go płaskorzeźby! - apeluje.

Katowiccy urzędnicy na szczęście są tego samego zdania. Projekt rozbiórki był konsultowany z miejskim konserwatorem zabytków. Cztery płaskorzeźby mają zostać podczas rozbiórki zdjęte i przechowane do czasu kiedy nie znajdzie się dla nich odpowiednie miejsce. - Niestety nie udało nam się ustalić ich autorstwa, ale wiemy, że są to dzieła wartościowe - mówi Bolesław Błachuta, miejski konserwator zabytków. Zapomniane nazwiska autorów dekoracji doskonale pamięta prof. Król. - Płaskorzeźby przy wejściu to dzieła pani Teresy Michałowskiej-Rauszer, a te na zewnątrz Jerzego Egona Kwiatkowskiego. Kiedyś przy Pałacu Ślubów stała jeszcze jedna jego rzeźba, przedstawiająca fauna, ale została stąd wyrzucona - mówi prof. Król.

Niestety nie wiadomo, czy plan zachowania rzeźb uda się zrealizować. - Były wykonywane w mokrym betonie bezpośrednio na budowie i już w tej chwili są popękane. Istnieje niebezpieczeństwo, że w czasie demontażu po prostu się rozsypią - mówi Rogala.