Matematyk znalazł sposób na przypadki beznadziejne

Krzysztof Cywiński twierdzi, że znalazł sposób na nauczenie matematyki każdego. I chyba coś w tym jest, bo jego podręcznik "Matematyka dla humanistów, dyslektyków i... innych przypadków beznadziejnych" sprzedaje się jak świeże bułeczki.

W pierwszych klasach podstawówki Krzyś nie przykładał się specjalnie do matematyki. Po prostu ją rozumiał, więc zamiast wkuwać wzory, zwyczajnie je... wyprowadzał. Uczył się wtedy w Szkole Podstawowej nr 9 w Cieszynie i w IV klasie był najlepszy z matematyki w roczniku.

W V klasie nowa nauczycielka lekcje prowadziła nudno, więc Krzyś namiętnie czytywał pod ławką powieści o przygodach Tomka Wilmowskiego. Zaległości z matematyki były coraz większe. W VI klasie rodzina przeprowadziła się do Zabrza. Zamiast piątek z matematyki były czwórki i trójki. - Geometrię jeszcze przyswajałem, ale algebra była dla mnie czarną magią - wspomina po latach Cywiński.

W liceum pasja odżyła. Dzięki profesor Joannie Dudowej: - Nie krępowałem się do niej iść z żadnym pytaniem. Niestety, wiele innych nauczycielek reagowało na pytania oburzeniem: "Tego, durniu, nie wiesz?!".

Matematyka już go nie nudziła i nie straszyła, ale nadal sprawiała mu trudności. Była jedynym przedmiotem na maturze, z którego Krzysztof dostał tróję. Wyłożył się na rachunku prawdopodobieństwa.

Równie upiorna była dla niego indukcja matematyczna. Braki w wiedzy nadrabiał jednak wyobraźnią i samozaparciem. Gdy fizyk zadawał pracę domową, w której trzeba było obliczyć natężenie światła padającego z danego punktu na pomieszczenie w kształcie walca, Krzysztof przez dwa dni nie był w szkole. Udał chorobę i głowił się nad zadaniem. Rysował trójkąty prostokątne, zapisał maczkiem 30 stron, aż w końcu otrzymał wynik. Zdziwiony fizyk zapytał, dlaczego nie użył rachunku różniczkowego. - Nie wiem, co to jest, bo chorowałem, gdy były o tym lekcje - odpowiedział z rozbrajającą szczerością.

Wezwanie do marynarki wojennej

Po maturze w IV LO w Zabrzu Cywiński zgłosił się do pracy w kopalni Pstrowski. Chciał w ten sposób uniknąć wojska, bo kochał wolność: nosił długie włosy i słuchał Pink Floydów. Nie wyobrażał sobie siebie w mundurze. Ojciec, wykładowca kryminalistyki w szkole policyjnej w Słupsku, widział jednak w synie żołnierza. Wbrew jego woli więc, u znajomego szefa Wojskowej Komendy Uzupełnień "załatwił" mu wezwanie do marynarki wojennej. Krzysztof był zszokowany, dopiero po latach dowiedział się, że zawdzięcza to ojcu.

Sposobem na uniknięcie trzech lat na statku były studia w toruńskiej Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Rakietowych i Artylerii. Krzysztof zdecydował się na dwa fakultety: nauki polityczne oraz kierunek dowódczo-inżynieryjny, na którym zgłębiał wyższą matematykę. Miał też zajęcia z przygotowania pedagogicznego. Ale na uczelni mu się nie podobało. Drażnił go wojskowy rygor i na rok przed dyplomem zrezygnował z nauki.

Cios za cios

Po powrocie z Torunia zaczął uczyć w szkole zawodowej w Zabrzu. Trzy miesiące po zatrudnieniu był świadkiem, jak jeden z uczniów podniósł rękę na nauczyciela, z którym się przyjaźnił. Ten na cios odpowiedział ciosem. Dyrektorka nakazała przeproszenie ucznia. Oburzony Krzysztof, w geście solidarności z kolegą, zwolnił się z pracy.

Marzył o wyjeździe do Holandii, ale nie znał języka. Starał się o stypendium Ministerstwa Spraw Zagranicznych na wyjazd do Moskwy, gdzie chciał uczyć się niderlandzkiego, niemieckiego i angielskiego. Już na miejscu dowiedział się, że będzie się uczył arabskiego.

Po pół roku wrócił do Polski, ale - zrażony wcześniejszymi doświadczeniami - nie chciał już uczyć w szkole. Zatrudnił się jako listonosz, potem - żeby dostać mieszkanie - na krótko wrócił do kopalni. W końcu zatrudnił się u kolegi w firmie budowlanej. Szef wiedział, że Krzysztof studiował inżynierię. Poprosił go więc, by pomógł jego synowi w matematyce.

W czasie korepetycji Krzysztof spostrzega, że wiele zadań rozwiązuje intuicyjnie, trudności sprawia mu natomiast wyjaśnianie, dlaczego trzeba zrobić tak, a nie inaczej. - Większość nauczycieli w takiej sytuacji odpowiada, że tak ma być i już. Chciałem jednak udzielać rzetelnych wyjaśnień - wspomina dzisiaj.

Co to jest piechur?

Kolejni znajomi podsyłali swoje dzieci na korki. Wśród nich były "przypadki beznadziejne". - Dzieciak za dwa dni ma klasówkę z ułamków i chce, żebym mu szybko je wytłumaczył. Ale gdy zaczynam, okazuje się, że nie zna tabliczki mnożenia. Coś muszę wymyślić. Teraz ułamki to mój popisowy numer, wyjaśniam je w kwadrans - chwali się Cywiński.

I wyjaśnia, jak to robi: - Mamy dodać 1/2 do 1/3. Stawiamy cztery "kropki lenistwa" czyli znaki mnożenia. 1*.../2*... + 1*.../3*..., a później dopisujemy trójki do ułamka o mianowniku 2 i dwójki do ułamka o mianowniku 3, czyli 1*3/2*3 + 1*2/3*2. I mamy: 3/6 + 2/6 = 5/6. Proste, prawda?

Zachęcony coraz większym zainteresowaniem Cywiński zarejestrował firmę korepetycyjną. Dał do gazety ogłoszenie: "Matematyka, fizyka i chemia. Także przypadki beznadziejne". Odpowiadali chętni z Tychów, Ornontowic, Katowic. Głównie młodzież, którą, jak mówi Krzysztof, trzeba za włosy przeciągać z klasy do klasy. Swoje dzieci Krzysztofowi powierzają też zabrzańskie elity. Poseł Prawa i Sprawiedliwości Tadeusz Wita posyła do Cywińskiego swoje - Kamilę i Krzysia. Brat aktora Krzysztofa Hanke zapisuje na zajęcia córkę Sylwię.

Uczniowie potrafili zaskoczyć swego korepetytora. Oliwia, uczennica klasy z rozszerzoną matematyką w dobrym katowickim ogólniaku, nie potrafiła obliczyć prędkości piechura, który w danym czasie pokonał określony odcinek drogi. - Czego nie rozumiesz? - zapytał Cywiński. - Nie wiem, co to jest piechur - usłyszał w odpowiedzi.

Książka puchnie, więc trzeba ją odchudzić

Zadania z treścią to zmora uczniów, ponieważ nie potrafią czytać ze zrozumieniem. Kłopot sprawiają im też podstawowe obliczenia, potęgowanie, wyciąganie pierwiastków. Powód? Uczą się metodą "trzech Z": zakuć, zdać, zapomnieć. Nie rozumieją, że matematyka to całość, nie można, jak na geografii, nauczyć się o Europie, nie wiedząc nic o Australii. - Po co mamy się uczyć, skoro są kalkulatory i komputery? - pytają.