Oni wspierają przeszczepy

Szpitale województwa śląskiego coraz częściej zgłaszają dawców, których narządy mogą uratować życie śmiertelnie chorym ludziom. Liderem wśród nich jest Szpital św. Barbary w Sosnowcu - wynika z listy upublicznionej przez prof. Mariana Zembalę.

Pełna lista szpitali z woj. śląskiego, w których w latach 1999-2011 dokonano pobrań narządów

Na liście szpitali, w których pobrano narządy dla ratowania chorych, są 34 placówki. Jedne z nich mają duże oddziały intensywnej terapii, inne tylko kilkułóżkowe. To o niczym jednak nie decyduje, bo małe szpitale - jak choćby ten w Pszczynie - pod względem liczby zgłoszeń często wyprzedzają wielkie ośrodki o kilka długości.

Dawcą narządu może być pacjent, u którego doszło do śmierci mózgu. Najczęściej zdarza się to na oddziałach intensywnej terapii, ale także na neurochirurgii, neurologii i oddziałach urazowych. Śmierć pnia mózgu może wystąpić z powodu obrażeń doznanych w wypadku samochodowym, a także po udarze. Wtedy organy zmarłej osoby mogą posłużyć do ratowania życia innych osób.

W tym miejscu zaczyna się rola koordynatorów przeszczepów. To oni muszą zgłosić do Poltransplantu - instytucji koordynującej program przeszczepów w Polsce - że na ich oddziale znajduje się potencjalny dawca. Muszą też zapytać rodzinę, czy ich bliski nie był przeciwny transplantacji.

Wreszcie trzeba zwołać komisję lekarską, która dwukrotnie przeprowadzi badanie potwierdzające, że u pacjenta doszło do śmierci mózgu. Na końcu koordynator przeszczepu musi zorganizować pobranie narządów. Przyjeżdżają po nie ekipy lekarzy i pielęgniarek z wielu szpitali naraz, a wszystko musi się odbyć w tym samym czasie.

Liczba koordynatorów przeszczepów w śląskich szpitalach wciąż rośnie - temu między innymi zawdzięczamy wzrost liczby pobrań narządów. Po kryzysowym roku 2009, kiedy pobrań było tylko 36, w tym roku ich liczba może być nawet dwukrotnie większa.

Wszystkich pobrań od 1999 do połowy tego roku było województwie śląskim 645, z czego aż 212 w Szpitalu św. Barbary w Sosnowcu.

Rozmowa z prof. Marianem Zembalą

Judyta Watoła: Dlaczego zdecydował się pan opublikować dane na temat liczby pobrań w poszczególnych szpitalach?

Prof. Marian Zembala, konsultant wojewódzki w dziedzinie transplantologii, dyrektor Śląskiego Centrum Chorób Serca w Zabrzu: Ponieważ przed dekadą „Gazeta Wyborcza” wydrukowała dane o skuteczności leczenia chorych z zawałem serca w województwie śląskim. Pokazały się ogromne różnice między poszczególnymi szpitalami. Trzy miesiące po tamtym tekście uruchomiono drugi w województwie 24-godzinny dyżur dla zawałowców. Za tym przykładem poszli inni. Efekt: dziś udaje nam się uratować znacznie więcej chorych z zawałem niż kiedyś. To samo może być z przeszczepami. Możemy mieć więcej zgłoszeń dawców i dzięki ich organom uratować więcej ciężko chorych, często umierających już ludzi. Trzeba jednak do tego zachęcać.

Nie ma w tabeli szpitali, które przez 12 lat nie zgłosiły ani jednego dawcy, choć posiadają intensywną terapię i neurochirurgię, a więc na pewno mogły to zrobić.

- Chcę docenić tych, u których doszło przynajmniej do jednego pobrania. Dzięki temu też uratowano czyjeś życie.

Nie sposób jednak nie dostrzec dysproporcji między szpitalami. Niewielki ośrodek w Pszczynie zgłasza trzy razy więcej dawców niż duży szpital kliniczny w Katowicach.

- Zespół w Pszczynie jest fantastyczny, widać, że ludzie stamtąd są życzliwi transplantacji, a tym samym chorym, którzy na nie czekają. Chcę zachęcać, by inni poszli za ich przykładem.

Co trzecie pobranie narządów w ciągu ostatnich 12 lat odbyło się w Szpitalu św. Barbary w Sosnowcu.

- Św. Barbara jest patronką górników, a dzięki temu szpitalowi mogłaby być też patronką transplantacji. Tam pracuje dr Jarosław Wilk. To w dużej części jego zasługa, także jego szefów i współpracowników. Inne duże szpitale mają podobny potencjał. Wierzę, że tak jak szpital w Sosnowcu otworzyły się na transplantacje.