Historia do oglądania. Czy Ślązacy bali się Krzyżaków?

Jednym z najładniejszych plakatów polskich wydanych przed plebiscytem górnośląskim w 1921 roku był ten z leżącym na wznak Krzyżakiem, nad którym pochylają się dwaj robotnicy i żołnierz w rogatywce ze wzniesioną szablą. Oglądając go, od razu kojarzymy powalonego rycerza z Niemcem, a trzy stojące nad nim postaci to bez wątpienia Ślązacy - Polacy. Rzecz w tym, że 90 lat temu nasi dziadkowie nie patrzyli na ten plakat w ten sam sposób.

Wychowanym na Henryku Sienkiewiczu pokoleniom trudno uwierzyć, że Krzyżacy, kojarzący się nad Wisłą ze wszelkim złem, na Śląsku byli postrzegani zupełnie inaczej. Z powodzeniem wydobywali rudy żelaza, warzyli piwo i stworzyli niezłe spa w Jeseniku u progu Sudetów. Pod Grunwaldem więcej śląskich rycerzy walczyło po ich stronie niż w szeregach króla Jagiełły. Co w takim razie robi Krzyżak na antyniemieckim plakacie? Znalazł się na nim za sprawą krakusów.

Jego współtwórcą był Karol Kranikowski, właściciel zakładu artystyczno-litograficznego przy ul. Krupniczej w Krakowie, który jeszcze przed I wojną światową wyspecjalizował się w wydawaniu pocztówek patriotycznych, z herbami ziem polskich i podobiznami narodowych wieszczów. Znał się na swojej robocie, ale chyba niespecjalnie dobrze na Ślązakach. W przeciwnym razie na plakacie zamiast Krzyżaka umieściłby kogoś innego.

Swoją drogą warto by sprawdzić, jakie ślady szpitalników Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego zachowały się jeszcze na Śląsku.

Czekamy na listy.